Hoe staat het met de beoordelingscriteria vanuit patiëntenperspectief voor gezondheidsonderzoek en zorgkwaliteit? Ze dateren uit 2011 en worden tot op de dag van vandaag toegepast. Truus Teunissen en haar collega-onderzoekers van VUmc onderzochten 4 praktijkcases en literatuur om te achterhalen hoe de criteria de afgelopen jaren zijn doorontwikkeld.

Onderzoek en kwaliteit van zorg langs de meetlat

Truus Teunissen beschreef destijds ongeveer 35 onderwerpen (issues) die patiënten en cliënten belangrijk vinden bij gezondheidsonderzoek en voor de kwaliteit van de zorg. Ze achterhaalde die onderwerpen bij patiënten en cliënten zelf en uit de literatuur. Zowel wetenschappelijke literatuur als de zogenoemde grijze literatuur, zoals rapporten en verslagen van patiëntenorganisaties.

Criteriawaaier

Door onderwerpen te clusteren, zijn er destijds 6 criteria ontstaan die patiënten helpen om gezondheidsonderzoek en zorgaanbod vanuit patiëntenperspectief te beoordelen:

  • relevantie voor patiënten
  • kwaliteit van leven
  • kwaliteit van zorg
  • participatie/zeggenschap
  • informatie en communicatie
  • ethiek en veiligheid

Uitgegeven in een praktische waaier met aanvullende vragen en voorbeelden, een effectief instrument voor patiëntenvertegenwoordigers die als adviseur, referent of belangenbehartiger onderzoeksprojecten of kwaliteitsprojecten beoordelen. Sinds jaar en dag gebruikt door patiënten en hun organisaties. Ook PGOsupport gebruikt de criteriawaaier in de cursussen voor patiëntenvertegenwoordigers.

Resultaten

Enkele resultaten en constateringen van Truus Teunissen en haar collega-onderzoekers in het artikel “Doorontwikkeling van de issues en beoordelingscriteria vanuit patiëntenperspectief 2011-2018: de verschillende contexten en doelgroepen.”

  • Uit literatuuronderzoek en de 4 praktijkcases blijkt een verschuiving naar hogere kwalificatie-eisen aan patiëntenvertegenwoordigers, zoals opleiding en bestuurlijke ervaring.
  • De oorspronkelijk gecombineerde criteria voor zorgprojecten en gezondheidsonderzoek zijn in de praktijk uit elkaar gehaald. Zowel zorgprojecten als onderzoeksprojecten kregen een aangepaste set van deels nieuwe criteria.
  • Bij de toepassing in gezondheidsonderzoek is de aard van de criteria niet fundamenteel veranderd. Er is wel meer accent op belasting en risico’s voor proefpersonen en op de representativiteit en de implementatie van de onderzoeksresultaten. Ook tekortkomingen komen boven. Bijvoorbeeld dat professionals wetenschappelijke kwaliteit nog steeds belangrijker vinden dan de maatschappelijke relevantie van gezondheidsonderzoek.
  • Ook bij de toepassing in zorgprojecten zijn de 6 criteria overeind gebleven, maar zijn er wel aanpassingen. Zo zijn in het ene geval onderliggende vragen en voorbeelden over de toepassing van de criteria voor onderzoek weggelaten. In het andere geval is een uitbreiding gedaan.
  • Het lijkt erop dat de focus van individuele patiëntenparticipatie verschuift naar inbreng van het perspectief van alle patiënten in alle relevante fases van onderzoek- en zorgtrajecten.
  • Zorgpunt is dat door de focus op tools, zoals de beoordelingscriteria, de kern van ervaringskennis op de achtergrond raakt. Tools zijn er om te ‘fixen’ met controle, zekerheid, onafhankelijkheid en beheersbaarheid als doel. Terwijl ervaringskennis ruimte vraagt voor afhankelijkheid, stigma en onbeheersbaarheid.

Lees het artikel “Doorontwikkeling van de issues en beoordelingscriteria vanuit patiëntenperspectief 2011-2018: de verschillende contexten en doelgroepen” op ResearchGate

Deel uw mening

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *