Werken met eigen ervaring

Achtergrond & doelstellingen: 

Herstel en participatie toegankelijk maken voor mensen met psychische kwetsbaarheid* en bij voorkeur zo dicht mogelijk in de buurt organiseren, dat is het doel van Zorgvragers Organisatie GGz Midden Holland (ZOG MH). Wanneer mensen de ruimte krijgen om naar eigen kunnen te werken aan herstel, zal dat leiden tot passende participatie. Bij ZOG MH werken professionals en vrijwilligers met en zonder ervaringsdeskundigheid naast elkaar. Om functioneel eigen ervaringen in te kunnen zetten en de eigen kwetsbaarheid te leren hanteren, kunnen ervaringsdeskundigen bij de ZOG MH diverse trainingen volgen. Trainingen die hen in staat stellen vervolgens aan de slag te gaan om klanten individueel of in groepen te ondersteunen als ervaringscoach of begeleider herstelgroepen. Maar ook als ervaringsdeskundige gastdocent voor zorgprofessionals. Directeur Petra van Buren vertelt over de aanpak van ZOG MH.

*Onder psychische kwetsbaarheid wordt verstaan: kwetsbaarheid ontstaan door ervaringen met psychische, verslavings- en sociaal maatschappelijke problematiek. Voorbeelden hiervan zijn: het leven met de kwetsbaarheid, het verlies van maatschappelijke rollen, stigmatisering, uitsluiting, te maken krijgen met hulpverlening en overheidsinstanties.

Participatie: 

Voordat ervaringsdeskundigen hun deskundigheid gaan inzetten, volgen zij veelal de basistraining ‘Werken met eigen ervaring’. Hierin leren cursisten werken met 'herstelbegrippen' (empowerment, steun, ervaringsdeskundigheid) en krijgen zij (beter) zicht op eigen herstelprocessen. Na de basistraining is er de mogelijkheid tot het volgen van vervolgtrainingen van ZOG MH, afhankelijk van de eigen interesse. Speciaal voor jongeren met psychische kwetsbaarheid is er de cursus ExpEx (Experienced Experts). Deelnemers worden breed geworven. Om de individuele geschiktheid voor specifieke richtingen voor toekomstig werk te beoordelen, volgt een selectiegesprek. Als ervaringsdeskundigen de training hebben afgerond, ontvangen ze een certificaat, om daarmee een toekomstige werkgever goed inzicht te geven in de verworven kennis en vaardigheden.  ZOH MH verzorgt trainingen voor diverse jeugdzorginstellingen in het land en ziet daarbij scherp toe op de borging binnen de organisatie. Zo moet een instelling kunnen aantonen dat er ook concrete werkgelegenheid bestaat voor ervaringsdeskundigen nadat zij een opleiding hebben afgerond.
Ervaringsdeskundigen kunnen uiteindelijk breed worden ingezet bijvoorbeeld bij de nascholing van praktijkondersteuners en GGz zorgprofessionals, maar ook ter ondersteuning van re-integratie coaches of wethouders bij gemeenten.

Resultaten: 

De verschillende trainingen worden minimaal 1x per jaar gegeven aan maximaal 12 personen. Gemiddeld neemt de basistraining en een van de vervolgtrainingen in totaal zo’n 12 weken in beslag. Binnen ZOG MH zijn op dit moment ongeveer 60 ervaringsdeskundigen en 10 betaalde krachten actief.
Opleidingsinstituten kunnen een aanvraag voor een gastles indienen en betalen daar vervolgens ook voor. Ook de ervaringsdeskundigen ontvangen een vergoeding. De Universiteit van Amsterdam voerde al eens een effectmeting uit en concludeerde dat deze werkwijze voor zowel de ervaringsdeskundige als de zorgprofessional effectief is. Enkele quotes van professionals na het volgen van een gastles door een ervaringsdeskundige:

  • ‘Eindelijk eens echt iets nieuws geleerd’
  • ‘Ik begrijp nu eindelijk wat het betekent om…’
  • ‘Ik ben geraakt…’
Successen, Knelpunten & Tips: 
  • Het bereiken van de doelgroep jeugd/ jongeren kost tijd. Regelmatig is het allereerst noodzakelijk om vertrouwen terug te winnen, omdat dit vaak meerdere keren beschadigd is geweest.
  • De cursus ExpEx is op maat gemaakt, gekoppeld aan een WhatsApp-groep en moet jongeren vooral uitdagen en verleiden tot deelname. Het is belangrijk om het bij de werving niet alleen over de ziekte te hebben en potentiele cursisten moeten ook niet de indruk krijgen dat het heel moeilijk is. Een enerverende en inspirerende trainer kan het verschil maken. Tenslotte: aangezien het een training voor en door ervaringsdeskundige jongeren is, worden (flauwe) excuses voor afzeggen vaak snel doorzien en gepareerd. 
  • Het betrekken van ervaringsdeskundigen bij de scholing van professionals is helemaal van deze tijd, maar realiseer je dat het niet meer dan een middel is om specifieke kennis over te dragen. Uiteindelijk wil je uitkomen op een situatie waar verschillende vormen van kennis gelijkwaardig ten opzichte van elkaar staan en elkaar, waar mogelijk, aanvullen.
  • Sommige hulpverleners zien nog wel een bedreiging in deze aanpak en vragen zich af waar de grens ligt. Met name het punt van privacy (‘krijgt een ervaringsdeskundige hulpverlener ook inzicht in een medisch dossier?’) is regelmatig onderwerp van discussie.
  • Als je met ervaringsdeskundigheid aan de slag wilt, zorg altijd voor voldoende borging van visie hierop binnen de organisatie en voor intervisie en coördinatie voor de geschoolde groep ervaringsdeskundigen. Zorg dus minimaal voor een budget.
  • Deze werkwijze zou zeker overdraagbaar kunnen zijn naar andere sectoren. Op dit moment wordt dit nader onderzocht voor de groep van mensen met een lichte verstandelijke beperking.

Indicatie investering

Overig: 
Het project loopt telkens op jaarbasis vanwege jaarlijkse subsidietoekenning.
Betrokken partijen: 

Uitvoering en leiding
ZOG MH

Financiering
Gemeenten in Midden Holland en VGZ-Wlz

Betrokken partijen
Diverse GGz-instellingen binnen de regio

Meer weten?

Het is altijd mogelijk om ervaringsdeskundigen van de ZOG MH te laten spreken op congressen, workshops, gastlessen etc.

Externe links: 
ZOG MH
Contact: 

Petra van Buren
Directeur ZOG MH
E: pvanburen@zogmh.nl 


Voor vragen over het project Ervaringsdeskundigheid:
Dora Wempe, coördinator Ervaringsdeskundigheid
E: dwempe@zogmh.nl
T: 0182-519060

Tags: 

Reageer

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd