Commissie Maatschappelijke Kwaliteit beoordeelt onderzoeksaanvragen van de Hartstichting

Achtergrond & doelstellingen: 

Jaarlijks investeert de Hartstichting circa 17 miljoen euro in wetenschappelijk onderzoek en de opleiding van onderzoekers. Dat geld wil zij zo effectief en transparant mogelijk inzetten. De Hartstichting besteedt daarom veel aandacht aan het selecteren en stimuleren van onderzoek dat het meeste kan bijdragen aan het bereiken van haar missie:

  • Minder mensen krijgen hart- en vaatziekten.
  • Minder mensen overlijden hieraan.
  • Minder mensen ervaren ongemak en leed.

Een uitstekende wetenschappelijke kwaliteit van onderzoek is hiervoor de basis. Daarnaast hecht de Hartstichting ook groot belang aan de maatschappelijke kwaliteit van onderzoek, als voorloper van maatschappelijke impactGebleken is dat de CMK goed in staat is wetenschappelijke onderzoeksaanvragen te beoordelen op maatschappelijke kwaliteit. Resultaten van onderzoek vinden namelijk niet vanzelf de weg naar de kliniek of zorgpraktijk. Sinds maart 2015 beoordeelt de Commissie Maatschappelijke Kwaliteit (CMK) de maatschappelijke kwaliteit van onderzoeksvoorstellen en brengt advies uit. Voorafgaand aan de officiële benoeming van de CMK vond een uitgebreide pilotperiode van 2½ jaar plaats. De Commissie Maatschappelijke Kwaliteit bestaat uit zorgprofessionals (medisch specialisten, huisartsen en paramedici), patiënten en naasten van patiënten en burgers uit de brede maatschappij die misschien ooit met hart- en vaatziekten in aanraking komen. 

 

Participatie: 

Voor ieder subsidieprogramma stelt de Hartstichting een (internationale) wetenschappelijke commissie samen die de directie adviseert over te honoreren onderzoeksaanvragen. Bij een aantal grote programma's wordt ook advies van de CMK gevraagd. Daarnaast vervult deze commissie een rol bij het breder onder de aandacht brengen van het begrip maatschappelijke kwaliteit door het organiseren van een verplichte workshop voor onderzoekers die een persoonsgebonden beurs van de Hartstichting (de Dekkerbeurs) ontvangen.

De CMK beoordeelt de maatschappelijke kwaliteit van onderzoek met behulp van een aantal criteria:

  • Relevantie van het onderzoek: wat is het belang van het te onderzoeken zorgprobleem en de bijdrage die het onderzoek – op termijn- kan leveren aan het oplossen van dit probleem? 
  • Overdracht van kennis: hebben de onderzoekers oog voor en zetten zij zich actief in voor het overdragen van kennis? Niet alleen aan hun directe vakgenoten, maar ook aan wetenschappers die een volgende stap in het onderzoek kunnen zetten of aan professionals (in brede zin) die met de uitkomsten van het onderzoek aan de slag kunnen. Dit geldt voor alle fasen van onderzoek en voor zowel  fundamenteel als praktijkgericht onderzoek.
  • Participatie: zijn de onderzoekers van plan ook gebruik te maken van specifieke kennis van zorgprofessionals en patiënten? 
Resultaten: 

Als onderdeel van de pilot beoordeelde de CMK diverse onderzoeksvoorstellen van zowel grote consortia als kleinere projecten van persoonsgebonden beurzen. Daarnaast waren er gesprekken met onderzoekers van afgeronde grote onderzoeksprojecten uit het CTMM (Center for Translational Molecular Medicine) en BMM (BioMedical Materials) programma. De leden van de CMK zijn met elkaar in staat een afgewogen beoordeling op te stellen en aanbevelingen te formuleren. Essentieel voor de beoordeling bleek de combinatie van de schriftelijke beoordeling en de mogelijkheid als commissie de aanvraag met de aanvragers te bediscussiëren. 

De commissie wordt ingezet bij de beoordeling van onderzoeksvoorstellen die worden ingediend naar aanleiding van de onderzoeksagenda  voor hart- en vaatziekten die de Hartstichting in 2014 heeft samengesteld i.s.m. de Nederlandse maatschappij. 

Successen, Knelpunten & Tips: 
  • Samenwerking tussen personen met een verschillende achtergrond en expertise is niet gemakkelijk en vanzelfsprekend. Binnen de CMK is hier vanaf het begin veel aandacht aan besteed. Het is een expliciet aandachtspunt bij vrijwel iedere vergadering. Ieder lid beoordeelt een voorstel allereerst thuis ‘op papier’ aan de hand van de criteria. Op deze manier kan ieder zijn eigen mening vormen en vragen over het onderzoeksvoorstel aan de andere leden en aan de onderzoekers formuleren.
  • Het gesprek met de onderzoekers begint pas als alle leden een onderzoeksvoorstel goed begrijpen en de eigen beoordeling hebben kunnen toelichten. Gezamenlijk komt de commissie tot een aantal onderwerpen die om nadere toelichting van de onderzoekers vragen. Na het gesprek met de onderzoekers volgt een nagesprek waarbij de CMK zijn eindoordeel formuleert. Mogelijk afwijkende standpunten worden hierdoor in goed overleg besproken zonder dat dit leidt tot een gedwongen consensus, afwijzing van een andere mening of dat bijvoorbeeld een stemming noodzakelijk is. Dit laat zien dat de leden respect hebben voor elkaars expertise. 
  • In de pilotfase is gebleken dat wanneer twee onderzoeksvoorstellen beide excellent beoordeeld worden door de (internationale) wetenschappelijke commissie de zorgvuldige onderbouwing van de beoordeling door de CMK van belang is voor de wetenschappelijke commissie om tot een eindbeoordeling te komen. De internationale wetenschappers waren in deze beoordelingsprocedure onder de indruk van het gewogen advies door de CMK.
  • Een goede uitgebreide Nederlandse samenvatting bij het onderzoeksvoorstel helpt bij het beter toegankelijk maken van de complexe en veelal technische voorstellen. Dit moet wel wat completer zijn dan de veelgebruikte ‘lekensamenvatting’ of ‘publiekssamenvatting’.
  • Knelpunt is het vinden van leden die deze pittige vrijwilligersfunctie kunnen en willen vervullen en voldoende toegerust zijn. De vereiste competenties zijn groot. Naast motivatie en een HBO+ werk- en denkniveau is gedegen kennis van de Engelse taal zeker noodzakelijk. Ervaringsdeskundigen moeten daarnaast de eigen ziekte-ervaringen in perspectief kunnen plaatsen/kunnen overstijgen.
  • Vaak vinden selectievergaderingen (gedeeltelijk) overdag plaats. Dit vergt van leden een beschikbaarheid die door werk of andere verplichtingen niet altijd mogelijk is. Dit is lastig omdat het van belang is dat van iedere van de vijf doelgroepen minstens één lid present is. 
Betrokken partijen: 
  • De Hartstichting team Onderzoek. Een medewerker van team onderzoek is secretaris van de CMK.
  • De Hart&Vaatgroep. Patiëntleden van de CMK worden gevraagd ook lid te worden van het College van Ervaringsdeskundigen. De leden van het College leveren o.a. een individuele bijdrage aan adviesaanvragen van onderzoekers. (link naar CvE ).
  • CWTS (Centrum voor Wetenschap- en Technologie Studies) van Universiteit Leiden. Met behulp van dr. Ingeborg Meijer zijn de criteria en de werkwijze van de CMK ontwikkeld en geëvalueerd. 

Projectgroep:

  • Rebecca Abma-Schouten (Hartstichting)
  • Daphne Bloemkolk (De Hart&Vaatgroep)
  • Renée Fahner-van Donk (Hartstichting)

Meer weten?

Zie ook de presentatie van de CMK op de website van de Hartstichting

Voor de samenstelling van een dergelijke commissie is het belangrijk dat er voldoende leden zijn en er een goede balans is tussen zorgverleners en niet-zorgverleners. Daarom wordt er regelmatig gezocht naar nieuwe leden in alle doelgroepen. Heeft u interesse, dan kunt u op de website van de Hartstichting zien of er momenteel nieuwe leden worden gezocht. 

Contact: 

Rebecca Abma-Schouten, beleidsadviseur 
R.Abma-Schouten@hartstichting.nl (070-315 55 76)

Renée Fahner-van Donk, medewerker projecten/secretaris CMK
R.Fahner@hartstichting.nl (070-315 55 24)

Tags: 

Reageer

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd