Over Patiëntenparticipatie

Wat is patiëntenparticipatie?
Patiëntenparticipatie is het inbrengen en benutten van de specifieke ervaringsdeskundigheid van patiënten of cliënten en/of hun naasten bij onderzoek, beleid of kwaliteit van zorg. Deze inbreng wordt gebruikt om de relevantie van een bepaald product of initiatief te verhogen of de kwaliteit ervan te verbeteren. Patiëntenparticipatie kan plaatsvinden op verschillende niveaus. Gaat het op het laagste niveau om een (eenmalige) consultatie, op het hoogste niveau ligt de regie volledig bij de patiënt/cliënt.

Wet- en regelgeving
In Nederland wil de overheid patiëntenparticipatie bevorderen met een aantal wetten . De overheid heeft daarnaast het Kwaliteitsinstituut  ingesteld. Het doel van het Kwaliteitsinstituut is het verankeren van het perspectief van de patiënt/cliënt in de (ontwikkeling van) nieuwe kwaliteitsinstrumenten, zoals medische richtlijnen.

Verschillende subsidieverstrekkers en gezondheidsfondsen stellen de inbreng van patiënten/cliënten of hun vertegenwoordigers verplicht bij de aanvraag en uitvoering van een (onderzoeks)project.

Onderzoek naar patiëntenparticipatie
Wetenschappelijk onderzoek brengt nog steeds nieuwe informatie aan het licht over mogelijkheden en knelpunten van het betrekken van patiënten/cliënten bij kwaliteitsverbetering van zorg en onderzoek. Enkele belangrijke  Nederlandse onderzoeksgroepen op dit gebied zijn:

  • Afdeling Metamedica/EMGO+, VUmc, Amsterdam
  • Athena Instituut, Vrije Universiteit, Amsterdam
  • TRANZO, Universiteit van Tilburg
  • Instituut Beleid & Management Gezondheidszorg, Erasmus Universiteit Rotterdam

Onderzoek naar patiëntenparticipatie richt  zich op het ontwikkelen en evalueren  van methoden en instrumenten voor het betrekken van patiënten/cliënten. Er is bovendien steeds vaker aandacht voor specifieke, vaak extra kwetsbare, doelgroepen  onder patiënten/cliënten. Voorbeelden daarvan zijn ouderen, mensen met een verstandelijke beperking en kinderen.