Naasten in Beeld: Aandacht voor een onzichtbare groep

Wist u dat naasten van patiënten vaak net zoveel stress en angst ervaren als de patiënt? Soms zijn de stressniveaus bij partners zelfs hoger. Zij zijn degenen die dag en nacht met de patiënt bezig zijn. Tegelijkertijd moeten ze zorgen dat het gewone leven blijft draaien. Ella* is zo’n naaste. Een jonge vrouw van 33 jaar die ik ontmoette tijdens een groepsgesprek. Haar man Michel heeft ernstige hartritmestoornissen, draagt een ICD en is voor 90% afgekeurd. In tien jaar tijd is hij van een gezonde, levendige jongen veranderd in een oude man.

Veel ballen hooghouden
En Ella? Ella is de pilaar. Zij moet overeind blijven. Fulltime werken. Boodschappen doen. Het huis schoonmaken. Dat zijn dingen die hij niet kan. Daarbij komen de bezoekjes aan het ziekenhuis, de administratie en het onderhouden van sociale contacten. Ella moet veel ballen in de lucht houden. Altijd de sterkte zijn. Het lijkt bijna een mogelijke opgave. Maar ze doet het. Elke dag. Want ze houdt van niemand meer dan van hem.
Ella is niet zielig; en ook geen held. Maar gewoon een mens, met een eigen verhaal. Een verhaal dat altijd in de schaduw staat van dat van Michel. “Hoe is het nu met jou? Kan ik iets voor je doen?” Dat zijn de vragen die haar niet gesteld worden. Het gaat altijd over de patiënt, en zelden over de mensen eromheen. Terwijl ook zij grote behoefte hebben aan aandacht, begrip en een luisterend oor. Alleen dat maakt het al wat minder eenzaam.

Ondersteuning op maat
In 2016 is het project ‘Naasten in Beeld’ gelanceerd, een samenwerking van 6 patiëntenorganisaties. Het doel: erkenning voor de belastende rol van naasten en het bieden van ondersteuning op maat. Naasten kunnen partners zijn, maar ook (volwassen) kinderen, ouders, broers/zussen of goede vrienden. Een mijlpaal voor het projectteam was de Landelijke Bijeenkomst voor naasten op 8 april j.l. in Soesterberg. Een dag die in het teken stond van informatie, inspiratie en ontspanning. De deelnemers vonden herkenning, troost en steun bij elkaar. Een uitgelezen kans om vrijuit te praten zonder hun dierbaren in bescherming te moeten nemen.

We kunnen het niet alleen
Een innovatief project om trots op te zijn. Maar we kunnen het niet alleen. Ook zorgverleners hebben een cruciale rol in het begeleiden van naasten. Dit begint met de patiënt te stimuleren om een naaste mee te nemen naar het medisch consult. Dit steunt de patiënt, bevordert gezamenlijke besluitvorming en geeft de mogelijkheid om alert te zijn op het welzijn van de naaste. In een simpele vraag als ‘hoe gaat het eigenlijk met u ?’ ligt een schat aan informatie verborgen.

Driedubbele winst 
Het ondersteunen van de familie vraagt tijd en aandacht, maar kan uiteindelijk voorkomen dat de naaste een burn-out, angststoornis of depressie krijgt. Bovendien kan een ‘gezonde’ naaste de patiënt beter ondersteunen, waardoor minder formele hulp nodig is. Familieleden die tijdens een ziekenhuisopname betrokken zijn bij de zorg en besluitvorming dragen tevens bij aan veiligere en effectievere zorg, grotere patiënt tevredenheid en minder opnames. Kortom: winst voor patiënt, naaste én zorgverlener.

*Om privacy redenen zijn fictieve namen gebruikt. 

Dit artikel is geschreven door:

Inge Schalkers
Inge Schalkers

Reageer