Dokter, ik neem zelf de regie!

In een groepsgesprek over de -zorg van de toekomst-  verwoordde één van de deelnemers zijn positie: “Ik krijg zorg opgedrongen en dat ook nog volgens de Zorgstandaard”. In mijn lezingen over Zelfregie bagatelliseer ik graag alle problemen die zorgverleners oproepen rond Zelfmanagement, door te stellen dat behalve de twee uur bij de huisarts of assistente wij als chronisch zieke patiënt al het hele jaar aan Zelfmanagement doen. Waarom verandert de verdeling van de regie tussen mij en mijn zorgverlener dan niet?

Stand van zaken
In juni 2008 komt de Visie van de Minister op Zelfmanagement. Het Landelijke actie programma Zelfmanagement(LAZ) komt in 2009 met een plan van aanpak en met werkplannen tot en met 2012. In 2012 wordt een Routekaart Implementatie gepubliceerd. Het Nederlands actieprogramma Diabetes (NAD) komt in 2015 met een Zelfmanagement toolbox voor de zorgverlener. Volgens onderzoek in opdracht van ZonMw  zijn de gevolgen van Zelfmanagement positief, maar volgens NPCF niet  voor de huisarts. Dit bevestigt het idee dat al langer bij de eerstelijns zorg leeft. 

Bij Zelfzorg Ondersteund (ZO) zijn de zorgverleners nu 3 jaar bezig zich voor te bereiden op de moeilijke klus om aan de chronische patiënt de verantwoordelijkheid voor zijn ziekte over te dragen. ZO heeft recentelijk een toer door Nederland afgerond om de chronische patiënt te vragen hoe hij/zij aankijkt tegen zelfmanagement. En zojuist hebben de zorgverzekeraars drie miljoen euro toegekend aan ZO voor de experimenten met Zelfmanagement.  Dat moet toch betekenen dat Zelfmanagement nu op korte termijn iets gaat voorstellen?

Moeten we nuanceren?
Misschien!  Een recente publicatie van de Erasmus Universiteit toont dat er voor de zorgverlener ook een ethische kant zit aan zelfmanagement. Stel dat de patiënt er een potje van maakt en zijn ziekte (dramatisch) verergert.  Hoe ga je als zorgverlener om met de verplichting het beste voor je patiënt te doen. Ook wordt steeds weer gewezen op die groep patiënten die het niet zelf zouden kunnen.

Echter, DVN heeft al jaren geleden het Regie-model ontwikkeld. Dat beschrijft de verdeling van verantwoordelijkheid tussen arts en patiënt, afhankelijk van de mate waarin de patiënt zijn ziekte denkt te kunnen managen. Trainingen als “’Leven met Diabetes”  of  PRISMA  opgezet vanuit ervaring kan de ontwikkeling van de eigen regie ondersteunen. Ook verzekeraars zijn deel van het probleem. Er kan niet zomaar afgeweken worden  van zorg met gedefinieerde contacttijd en indicatoren die moeten worden gerapporteerd. Dat kost je huisarts inkomen.

Het moment lijkt dichtbij dat ook de patiënt over zichzelf  mag beslissen
Het is nu 8 jaar nadat de minister iets over Zelfmanagement heeft gezegd. Het moment lijkt dichtbij dat ook de patiënt over zichzelf  mag beslissen. Ik ben benieuwd welke pakket ondersteunende maatregelen en hulpmiddelen voor de patiënt worden opgetuigd. Hoelang nog voor dat chronische patiënten alleen hulp vragen wanneer zij het nodig vinden en dan goede zorg krijgen? Komt er een eind aan ieder kwartaal op het matje te worden geroepen en een gesprek over bewegen, eten en alcohol? Dus laten we morgen beginnen met de overdracht. Die regie ligt nog steeds bij de zorgverleners, draag die nu over aan de chronische patiënt. 

Jos van der Meer is adviseur zorgkwaliteit bij Diabetes Vereniging Nederland (DVN).
j.v.d.meer@kpnmail.nl

Dit artikel is geschreven door:

Jos van der Meer

Reageer